Phật đản là một ngày trọng đại. Tuy nhiên, việc ấn định cho thật chính xác ngày và năm sinh của Đức Phật vẫn là một việc chưa thể thực hiện ngay, vẫn cần có những nghiên cứu sâu rộng hơn. Hiện nay, về mặt niên đại, vẫn còn những nhận thức khác biệt giữa các cộng đồng Phật tử khác nhau trên thế giới. Những niên đại ghi nhận năm đản sinh và năm nhập diệt của Đức Phật được nhiều cộng đồng công nhận gồm (623-543), (624-544) và (523-443) [trước TL]. Bên cạnh đó, vẫn còn những học giả nêu ra những niên đại muộn hơn như Nakamura Hajime đề nghị niên đại (463-383) hay Heinz Bechert đề nghị niên đại (448-368) chẳng hạn. Về ngày Đản sinh, những ngày 8 tháng 4 âm lịch, ngày rằm tháng 4 âm lịch hay ngày trăng tròn tháng 5 dương lịch vẫn được các cộng đồng Phật tử địa phương nhìn nhận tùy theo truyền thống.

Người ta có thể thấy những khác biệt nêu trên chỉ là vấn đề nhận thức lịch sử vì có một vài sự kiện chưa được làm sáng tỏ bằng những chứng cớ xác thực. Điều quan trọng là không chỉ mọi Phật tử mà ngay cả những học giả duy lý nhất cũng đã phải nhìn nhận Đức Phật là một nhân vật lịch sử, đã thực sự xuất hiện trên nước Ấn Độ cổ, nước Ca tỳ la vệ, thành Ca tỳ la vệ, tại khu vực nay thuộc Nepal, đã đưa ra một cuộc cách mạng tư tưởng với thông điệp hòa bình để giúp loài người có thể tạo dựng được cuộc sống an lạc.

Trích “Về ngày và năm đản sanh của Đức Phật”

NGUYỄN VĂN NHẬT

( VHPG 225 )